اثبات گرایی که مبتنی بر تجربه عینی است موجی بود که موجب رشد و توسعه علوم طبیعی گردید و به همین دلیل بسیاری از دانشمندان علوم انسانی به دنبال آن بودند که بتوانند از این روش شناسی در علوم اجتماعی نیز استفاده نمایید .

 از آنجائیکه اثبات گرایی بدنبال قوانین ثابت و غیر قابل تغییر است و ماهیت علوم اجتماعی به علت پیچیدگی خاص خود نمی تواند پذیرای چنین روشی باشد. بنابراین پس از بکارگیری علوم اثباتی دانشمندان علوم اجتماعی به دنبال راهی برای برون رفت از این مشکل بودند. آنان متوجه شدند که نظریه های غیر قابل خدشه در علوم اجتماعی قابل استخراج نبوده ، بنابراین در یک تحول درون پارادایمی موجی جدید آغاز شد که ابطال پذیر بودن نظریه ها را مد نظر داشت. البته در علوم طبیعی هم ابطال پذیری موجبات انعطاف بیشتر نظریه ها را به همراه داشت زیرا بسیاری از نظریه های علوم طبیعی با وجود تجربه پذیری و قابلیت آزمایش ابطال پذیر بودند یا در معرض ابطال قرار داشتند از آن قبیل می توان به نظریه ی کپرنیک در ستاره شناسی و قوانین نیوتن در فیزیک اشاره کرد. این موج ضرورت بازنگری برخی از قواعد اثبات گرایی را بدنبال داشت.

 اثبات گرایی با استفاده از قواعدی هم چون استقراء و تاکید بر معرفت علمی ناشی از تجربه و عینیت نیاز به بازنگری داشت. در این بازنگری لازم بود برخی قواعد تغییر یابند تا مسیر معرفت علمی باز شود و مسیر پیشرفت علم هموار گردد. بنابراین ابطال گرایان این بازنگری را شروع کردند. آنان ضمن نقد اثبات گرایی این اندیشه را که باید به دنبال قوانین ثابت و غیر قابل تغییر بود را کنار نهاده و به دنبال نظریه هایی بودند که قابل ابطال باشند. بیان گزاره هایی را که قابلیت ابطال نداشته باشند را مانع از معرفت علمی می دانستند.

 این مطلب را می توان با نظریه روانشناسی عقده حقارت آدلر روشن کرد. یکی ازاصول اساسی نظریه آدلراین است که اعمال انسان نوعی احساس حقارت است. به عنوان مثال پدری شاهد افتادن فرزندش در درون رودخانه است در کنار رودخانه ایستاده امکان دارد برای نجات بچه وارد رود خانه شود و همچنین امکان دارد هیچ کاری نکند. چنانچه وارد رود خانه شود آدلری ها برای اینکه نشان دهند چگونه نظریه شان تأیید شده است خواهند گفت مسلماً آن مرد به دلیل نیاز  غلبه بر احساس حقارت خود خواسته است نشان دهد که با وجود مخاطرات شجاعت لازم را برای رفتن به رودخانه را دارد. اما اگر وارد رودخانه نشود آدلری ها می توانند ادعا کنند نظریه شان تأیید شده زیرا مرد با نشان داد این امر که به رغم مشاهده غرق شدن فرزندش اراده حرکت کردن از لب رودخانه راندارد. که بدون کمترین دغدغه می خواهد بر احساس حقارت خود غلبه کند.اگر این وصف اغراق آمیزشیوه کارنظریه آدلر باشد بنابراین این نظریه ابطال ناپذیر است زیرا با هر نوع رفتارانسان سازگاری دارد بنابراین هیچ چیزی راجع به رفتار انسان به ما نمی گوید (آلن  ـ چامرز ـ ص55)اما از این قبیل نظریه های اجتماعی ،روانشناسی و مذهبی که مدعی تبیین همه چیز هستند اما هیچ چیز را تبیین نمی کند زیاد هستند به عنوان مثال این نظرکه در مصائب می توان  آن را امتحان یا عقوبت الهی تصور کرد غیر قابل ابطال است نظریه های این چنینی مورد انتقاد ابطال گرایان قرار دارند و معتقد هستند اگر نظریه ای عنوانی اخباری داشته باشد باید خطر ابطال شدن را پذیرا باشد.(آلن ـ چالمرز ـ ص 56)

نظريه هاي معاصر (theory l ) يا نظريه هاي خرد گرايي و ((theory II نظريه هاي انعكاسي يا بازتاب گرايي .

بررسي اين دومناظره نشان مي دهد كه چگونه تئوريهاي مختلف معاصر همديگر را نقد مي كنند و چگونه به همديگر مرتبط هستند و سپس ما وضعيت جامعتري  از هر تئوري را درك خواهيم كرد .

ماوراءتئوريهاي (meta theory )

 در زبان انگليسي پيشوند meta  اشاره دارد بر مفهومي كه از مفهوم ديگري انتزاع شده است .

Metatheory  به تئوريهايي اطلاق ميشوندكه  به يك تئوري يا تئوريهاي ديگر وابسته هستند، در دايره المعارف بريتانيكا به تئوري كه موضوع آن وابسته به تئوري ديگر است Metatheoryگفته ميشود

آگاه بودن ا زموضوعات Metatheory براي فهم طبيعت تئوريهاي بين الملل مهم است . Metatheory فرضيه هائي را براي نوع سئوالاتي كه ما مي پرسيم و نوع جهان سياسي كه ما مي بينيم مطرح مي نمايند.

در تاريخ روابط بين الملل اغلب به عبارت مناظره به چشم مي خورد.كه بظاهرپيچيده است اما درعمل خيلي  پيچيده مشكل ساز نيست .

در استنتاج ذهني از فاهمه به شهود حسي مي رسيم در استنتاج عيني از شهود حسي به فاهمه مي رسيم (پوزتيسم )كانت در سال 1781 كتاب نقد عقل محض (سنجش عقل ناب )در سال 1788 كتاب نقد عقل عملي را منتشر ساخت .در سال 1790 كتاب نقد قوه حكم (نقد داوري )نقد زيبايي شناسي انديشه فلسفي تا قبل كانت به دو جريان اصلي خرد گرايي ،تجربه گرايي (آمپرسيم )تقسيم شده بود در حاليكه خرد گراياني چون دكارت ،اسپنوزا لايپ نيتز، ولف شناخت را  تنها از طريق مفاهيم ذهني (استنتاج ذهني )ميسر مي دانستند تجربه گرايان چون بيكن ،لاك ،بركلي، هيوم تجربه را تنها سرچشمه  شناخت مي دانستند خردگرايان بر پايه مفاهيم ذهني خود پايه هاي فلسفي خود را بنيان نهاده بودند و اين ساختارهاي متا فيزيكي آنان به علت جزميت نهفته در آن دچار تضادهايي زيادي بود و ياس و ناميدي را بر فلاسفه حاكم كرده بود. و ترديدها اعتبار سا ختارهاي متافيزيكي آنان را لرزان ساخته بود آخرين فيلسوف تجربه گرايي پيش از ظهور كانت اعتبار ذهني شناخت رانفي كرده بود.واين موجب شده بودفلسفه نتواندبرپايه اين دونوع شناخت شالوده سازي كند. كانت كار بزرگي انجام داد او توانست با تلفيق اين دو جريان فكري بر يك جانبه گرايي هر دو جريان خط بطلان بكشد وي تاكيد نمود هر شناختي محصول عوامل دو گانه فاهمه عقلي و حسي است وي استدلال نمود كه اگر هر يك از اين دو نباشد امكان شناخت نخواهد بود در كتاب سنجش خرد ناب با تاثير از اين سوال كه انسان اصولا چه چيز را مي تواند بشناسد ؟خود را به در مسيري قرار مي دهد كه او را به رويارويي هر دو جريان فلسفي زمانه اش سوق مي دهد وي در بررسي ادراكات حسي به دو عنصر زمان و مكان مي پردازد و نشان مي دهد كه زمان و مكان ادراكات حسي ما را تنظيم مي كند و سپس قوه فهم ما اين ادراكات حسي را به مفهموم منتهي مي نمايد .در بررسي قوه فهم كانت به مقوله هاي فكري مي رسد جايي قبلا ارسطو طبقه بندي خود را در اين زمينه ارائه نموده بود او معتقد است اين مقوله هاي فكري كار بر قراري ارتباط بين مفاهيم و داوري را بر عهده دارند او مرز بين فهم و خرد را مشخص مي كند او نشان مي دهد كه دانش حاصله از فهم به پديدارها منتهي مي شود و اين دانش شناختي از ذات واقعيت بدست نمي دهد او در اينجا مفهومي جديدي را تعريف مي نمايد كه بر آن ايده گفته مي شود او خرد را در ارتباط با ايده مي داند حال آنكه فهم تنها با مفهوم هايي ارتباط دارد .ايده ها نتايج خرد آدمي هستند و ار آنجا ناشي مي شوند كه بشر دائم در تلاش است كه مرزهاي فهم خود را توسعه دهد اگر ايده ها امر مطلق و قابل اثبات نيستند اما نمي توان از آنها صرف نظر كرد ايده ها حاصل ارتقاء خرد هستند سه ايده را معرفي مي نمايد .1- روان شناسي خردمندانه 2-جهان شناسي خردمندانه 3-خداشناسي د ردو اثر خود تحت عنوان نقد خرد عملي (سنجش خرد عملي )او بدنبال پاسخي است براي اين سوال كه انسان چه بايد بكند ؟كانت به دنبال بررسي بر اين موضوع است آيا خرد انسان مي تواند ميزان و معيار باشد ؟آيا مي توان از آن برا ي قانگذاري استفاده نمود ؟او استلال مي كند همانگونه فرد هنگام شناخت از تجربه پيش خود بهره مي گيرد و از آن تبعيت مي كند بنا براين قادر است مرزهاي شناخت را نيز معرفي نمايد به نظر كانت در اين گزاره كه انسان بايد نيكي كند بر خلاف اجبار و الزام كه با ناگزيري همراه است .كلمه بايد امكان گزينشي را فراهم مي كند كه با وظيفه اخلاقي توام است نه با اجباروالزام .

به نظر كانت آزادي اراده ايده اي تنظيمي است و بر اساس آن ناميرايي روان به عنوان ضرورت اخلاق و وجود خدا به عنوان ضمانت اخلاق مورد قبول قرار مي گيرد. ازآنجايي كه اراده انسان به عنوان امري كه از قبل وجود دارد به عنوان يك اصل قابل پذيرش است خردعملي به همين علت آنرا قانوني عيني به حساب مي آورد. بنابراين خرد عملي بر خرد نظري ارجح است .شايد بتوان اين نكته در پذيرش اراده به عنوان اصل در فلسفه كانت نقطه اوج تفكر او دانست زيرا مبنايي براي پذيرفتن روان ناميراي انسان و ضرورت وجود اخلاق و ضمانت جاوداني روان (وجود خدا )است .چون سنجش خرد ناب و سنجش خرد عملي دو جهان متفاوت متصور مي سازد خرد ناب انسان را قادر به تنظيم قوانين و مشروط ساختن امور منتهي مي نمايد در مقابل خرد عملي آزادي شرط ناپذير را نمايش مي دهد. چگونه مي توان اين دو را به وحدت رهنمون ساخت در سومين اثر خود تحت عنوان سنجش نيروي داوري  كانت بدنبال پيوند اين دو است .درجهان ادراكات حسي كانت به دنبال يافتن قوانيني براي ايجاد  اين پيوند است.

 مقاله "تاریخ درپایان تاریخ" نوشته فرانسیس فوکویاما درسوم آوریل دروزنامه گاردین به چاپ رسیده برای علاقه مندان به علوم سیاسی متن انگلیسی بهمراه ترجمه آن آورده شده است .

The history at the end of history

تاریخ در پایان تاریخ

Those who link my work to the foreign policy of George Bush have not been listening to what I've been saying about democracy and development.

 Francis Fukuyama

 guardian.co.uk

 Tuesday April 03 2007 10.15 BST

 یکشنبه ۱۹ فروردین ۸۶

گذشت چندين روزابحران گرجستان نشان ميدهدتحولات اين منطقه ميتواند وسيله سنجش باشدبراي برآوردقدرت بازيگران عمده جهان سياست .اتحاديه اروپاوامريكا ازيك سووروسيه ازسوي ديگر،روسها پس ازفروپاشي شوروي سابق درچنين قدواندازه اي ظاهرنشده اند.درآمدهاي سرشارنفتي چندسال اخيروبحران انرژي  افزايش نقش آنهادربحرانهاي منطقه اي ازقبيل بحران هسته ايران وكره شمالي اعتمادبنفس تازه اي به آنها بخشيده است .پس ازورودامريكاوناتوبه حياط خلوت روسها اوكراين وگرجستان صبرروسها بسرآمدونتواستندعبورحريف ازخطوط قرمزخودرتحمل كنند.آنهادرتاريخ نشان داده اند درهنگامي كه ضعيف باشند.عقب مي نشينداما كسي اگرواردمرزهايي شودكه حريم خودميدانند.تحمل نخواهندكرد.قبلا"هم آلماني هاوهم فرانسوي ها تانزديكي مسكوپيش رفته بودند.وباعكس العمل اينجنيني روسها آشناهستند.روسيه جزئي ازاروپا است وسالهاست كه باآنها زندگي ميكند.گاهي دريك صف قرارميگيرند.وگاهي باهم رقابت ميكنند. گذرزمان آنها رابا اخلاق هم آشناكرده است .عكس العمل اتحاديه اروپايي نشان داد.آنها ميدانندهنگامي كه روسها ناراحت هستندوهمچون خرسي عصباني ازقلمروخوددفاع ميكنند.نبايدخيلي به پروبالش به پيچند.اما رفتارآمريكايي ها متفاوت بود.آنهاسعي دارنداين خرس رابازورتسليم كنند.ناتوواتحاديه اروپابايدبدانند به خط قرمزروسها نزديك شده اند.روسهاچندين دهه مزه ابرقدرت بودن راچشيده اندوبدشان نمي آيد.شخصيت كذشته رابازيابند.اگرچه ازضعفهاي زيادي رنچ مي برند.بهرحال چندروزآينده وتحولات روابط روسيه بااتحاديه اروپا وامريكا نشان خواهدداد.هريك ازاين بازيگران داراي چه ميزان قدرت براي ايفاي نقش درعرصه بين المللي هستند.كشورهاي جهان كه ازيكه تازي امريكا خسته شده اند منتظرندتادراين بحران قدرت آنهاووزنه هريك رابسنجندودرآينده ازآن بعنوان تجريه اي جديددرهزاره سوم استفاده نمايند.

این مقاله برای درس فقه سیاسی تنظیم شده است

مقدمه

 اسلام آئيني است كه در1400قبل درشبه جزيره عربستان ظهوركرد.دربدوظهوراين آئين همانند سايراديان پيروان خودرابه پرستش خدادعوت مي كرد.پيامبر براي هدايت بت پرستان مشكلاتي زيادي پيش رو داشت مقاومت بزرگان قريش در برابر ادعاي نبوت پيامبر (ص )كار را مشكل ساخته بود .آزار و اذيت پيروان آيين جديد كه بيشتر از بردگان و تهي دستان بودند پيامبر را رنج مي داد .سه سال تبعيد طاقت فرسادر شيب ابوطالب از دست رفتن بهترين ياران او ،ابوطالب و خديجه و پيامبر را وا داشت براي بيرون رفتن از بن بست پيش آمده مصيبت هاي هجرت خود و پيروانش از مكه را پذيرا باشد ابتدا تعدادي به رهبري جعفربن ابوطالب به حبشه مهاجرت كردند سپس خود پيامبر در شب ليله المبيت مكه رابه قصد مدينه ترك كرد .

بوروكراسي در ايران امروز خود جامعه اي را تشكيل مي دهد كه با جمعيتي بالغ5/2 ميليون نفر پيچيدگيهاي رفتاري خود را دارا است اين جامعه كه گستره آن تمام كشور را در بر مي گيرد به نوعي از شكافهاي اجتماعي متعددي رنج مي برد .درون اين مجموعه انساني پر جمعيت ساختاري با كنشهاي متفاوت در حال شكل گيري كه اگر به مشكلات موجود در آن به شيوه علمي نگرييته نشود ممكن است زيانهاي فراواني را متوجه جامعه نمايد .